Periode: 1800–1900

Sylsbrêge

De huidige Sylsbrêge is voorlopig de laatste van een lange reeks voorgangers. Een van eerste Sylsbrêge was een houten klapbrug die in 1671 werd gebouwd. Op 25 maart 1671 verscheen namelijk een resolutie, ‘waarbij aan de Ingezetenen van het dorp Grouw Octrooi verleend wordt tot het leggen van een Rijweg van voorschr. dorp tot aan…
Irnsumerzijl

Schieringers en Vetkopers In juni 1458 vonden vele strijders de dood bij gevechten bij de Irnsumerzijl. (Geschiedenis der Zeventien Nederlanden – 1882). De Irnsumerzijl, ook wel Irnsumazijl genoemd, was eeuwenlang een belangrijke binnensluis in de Leppedyk bij Jirnsum. Deze plek lag op een kruispunt van waterwegen en speelde een grote rol in de waterafvoer, de…
Het Wapen van Rauwerderhem

De oudste herberg van Jirnsum stond in het midden van het dorp. Dit was de plek vanwaar het dorp zich ooit ontwikkelde, nadat de kern werd verplaatst van de terp naar de oever van de Boarn. De herberg met de naam “Het Wapen van Rauwerderhem” stond direct ten zuiden van wat toen nog een “wijde…
Buurten in Jirnsum

Voordat Jirnsum het stratennetwerk had, bestond het vooral uit buurten. Op deze kaart uit de 19e eeuw, zijn de belangrijkste buurten weergegeven: Kerkeburen, Vierhuizen en Fouteburen. Deze zijn later opgegaan in wat nu Jirnsum is. De huidige Kerkebuurt herinnert aan Kerkeburen, Fonterbuorren (mogelijk) aan Fouteburen en van vierhuizen is niets terug te vinden.
De Coöperatieve Zuivelfabriek

Zuivelproductie heeft van oudsher een belangrijke rol gespeeld in Friesland. Al in 1427 werd in Sneek boter verkocht aan “vreemde luyden van oversee”, en tot het einde van de 19e eeuw werd boter en kaas nog op de boerderij gemaakt. De boerin begon ’s ochtends rond vier uur in de molkenkelder, waar melk in platte…
De Nijdam Molen

Een verdwenen dorpsicoon aan De Boarn Aan de oever van De Boarn, vlakbij de voormalige Rooms-Katholieke kerk, stond ooit een markante molen die tientallen jaren een belangrijke rol speelde in het dorpsleven en de lokale economie: de Nijdam Molen. Ondernemersgeest aan het water In de 19e en begin 20e eeuw was De Boarn een drukke…
De Nederlands Hervormde pastorie

Rijksweg 129 Als er één architect zijn stempel op het dorp Jirnsum heeft gedrukt, dan is het Jacob Ruurds Nijdam (1847-1897) geweest. Het laatste bouwwerk dat naar ontwerp van Nijdam in Jirnsum werd gebouwd is de Hervormde pastorie. De woning was bestemd voor zijn vriend ds. Herman Dingemans en werd opgetrokken in de tuin van…
Oudste getekende kaart van Jirnsum

Deze historische getekende kaart/plattegrond van Jirnsum toont de lintbebouwing langs de Boorne/Boarne met ingetekende huizen/panden, kohier- of huisnummering, en de namen van eigenaren/bewoners (o.a. boerderijen en pakhuizen aan de huidige Rijksweg/Rijksstraatweg). De kaart is waarschijnlijk gemaakt in de late 18e eeuw tot vroege 19e eeuw (ca. 1790–1832) en komt vermoedelijk uit het Tresoar-archief als administratieve…
De Twee Gebroeders – kaartje

Uitsnede van een kaart van Rauwerderhem (1849) met molen De Twee Gebroeders.
De Twee Gebroeders

Dit was een achtkante stellingmolen, die als zaagmolen werd gebruikt. Deze molen stond schuin tegenover de voormalige NH-Kerk op de plek van Rijksweg 135/137/139. De minderjarige broers Arnoldus en Folkert van Loon hadden de molen, al gebouwd vóór 1653, die nabij de zeedijk ten zuiden van in Harlingen stond, geërfd van hun ouders toen ze…