Rijksweg 129
Als er één architect zijn stempel op het dorp Jirnsum heeft gedrukt, dan is het Jacob Ruurds Nijdam (1847-1897) geweest. Het laatste bouwwerk dat naar ontwerp van Nijdam in Jirnsum werd gebouwd is de Hervormde pastorie. De woning was bestemd voor zijn vriend ds. Herman Dingemans en werd opgetrokken in de tuin van de toenmalige dokterswoning. Nadat de pastorie in 1889 was voltooid, nam de huisarts zijn intrek in de oude pastorie, iets verderop aan de Rijksweg.
Op de plaats waar de pastorie is gebouwd, stond eerder het woonhuis van de Jirnsumer scheepsontwerper en grietenij-secretaris Folkert van Loon. De prachtige schoorsteenmantel uit Italiaans Portoro-marmer die in het huis is aangebracht, is oorspronkelijk uit Van Loons woning afkomstig. Het ontwerp van de pastorie is wat atypisch voor zijn tijd. Aan het einde van de negentiende eeuw werden veelal klassieke pastoriewoningen gebouwd, met een centrale gang met ruime kamers aan weerszijden. In Jirnsum is voor een andere indeling gekozen en is de woning veel rijker gedecoreerd dan de meeste andere Friese pastorieën. Wellicht liet Nijdam zich inspireren door de vele boeken over bouwkunde en kunstgeschiedenis, die in zijn omvangrijke bibliotheek te vinden waren.
De bouw van de nieuwe pastorie werd eind 1888 aanbesteed. In de kerkeraadsnotulen is te lezen: “door kerkvoogden [is] besloten eene nieuwe pastorie te bouwen in den tuin, vroeger behoord hebbende bij het huis bewoond door de heer M. Oosterhaven, thans in eigendom behoorende aan de heer S. Hoekstra, welke tuin voor dit doel verkrijgbaar is”.
De katholieke plaatselijke aannemer Anne Yge Damsma was met ƒ 6.399,- de laagste inschrijver op het bestek en werd daardoor de uitvoerder.
De pastorie is door de huidige bewoners, de familie Gerber, teruggebracht in de
oorspronkelijke staat. Mede door het stijlvolle meubilair en de decoratie uit de negentiende eeuw, waant een bezoeker zich terug in de tijd.